۱۳۹۳/۱۰/۱۲

بهبود الگوی آلودگی هوا در شمال شرق آمریکا

این تصاویر بهبود وضعیت آلودگی هوا را در مناطقی از شمال شرق ایالات متحده، از بوستون تا ریچموند
.در طی سال‌های ۲۰۰۵ (تصویر سمت چپ) تا ۲۰۱۱ (تصویر سمت راست) نشان می‌دهد
دی‌ اکسید نیتروژن گازی است به رنگ قهوه‌ای روشن که می‌تواند باعث ایجاد مشکلات جدی در بدن انسان مانند سرطان ریه و سکته قلبی شود. این گاز به طور کلی یه شکل یک پروکسی در جهت آلودگی هوا عمل می‌کند، بدین معنا که به شکل‌گیری آلاینده‌های دیگر در هوا کمک می‌کند که خود باعث ایحاد دیگر مشکلات تنفسی و قلبی می‌شوند. این گاز در درجه اول در جریان احتراق بنزین در موتور خودروهای سواری و همچنین سوختن زغال سنگ در نیروگاه‌های تولید برق ایجاد می‌شود. در ابالات متحده به لطف وضع مقررات سختگیرانه در کارخانجات تولید خودرو و برق، پیشرفت‌های فن‌آوری در طی یک دهه گذشته و همچنین تغییرات اقتصادی، از شدت آلودگی هوا - و از جمله میزان دی‌ اکسید نیتروژن موجود در جو - با وجود رشد جمعیت و افزایش تعداد اتومبیل‌های موجود در جاده‌ها، کاهش یافته است.

۱۳۹۳/۰۹/۲۰

نتایج تحلیل بخار آب موجود در دنباله‌دار «چوری»

نسبت دوتریوم به هیدروژن در نقاط مختلف منظومه‌ی خورشیدی
محققان سازمان فضایی اروپا با بررسی نتایج تحلیل بخار آب موجوددر دنباله‌ی دنباله‌دار «چوری» توسط فضاپیمای روزِتا متوجه شدند که ترکیبات ایزوتوپی موجود در بخار آب این دنباله‌دار با آنچه که بر روی زمین مشاهده می‌شود، تفاوت چشمگیری دارد. بر روی زمین به طور معمول، در آب، در کنار هر ۷۰۰۰ اتم معمولی‌ هیدروژن، ۱ اتم دوتریوم وجود دارد (دوتریوم گونه‌ای اتم هیدروژن است که درون هسته‌ی آن علاوه بر پروتون یک نوترون نیز وجود دارد). حال آنکه در بخار آب منتشر شده از دنباله‌دار، این میزان تقریبا ۳ برابر بیشتر می‌باشد، یعنی ۱ اتم دوتریوم در کنار تقریبن هر ۲۰۰۰ اتم معمولی‌ هیدروژن). این یافته که ظن آن نیز پیشتر می‌رفت، منشأ آب موجود بر روی زمین که محل بحث بسیاری از مححقان می‌باشد را همچنان به عنوان معمایی حل نشده باقی‌ خواهد گذاشت.


۱۳۹۳/۰۹/۱۸

کشف یک کهکشان مارپیچی عجیب

گروهی از پژوهشگران به تازگی کهکشانی مارپیچی را مشاهده کرده‌اند که ذرات زیراتمی‌ (الکترون، پروتون و نوترون) را با سرعتی‌ نزدیک به سرعت نور از خود دفع می‌کند. نکته‌ی عجیب این مشاهده آنست که تاکنون چنین پدیده‌ای تنها در کهکشان‌های بیضوی مشاهده شده بود. توضیح آنکه عقیده بر این است (شاید دیگه بهتره بگیم: بود) که آشفتگی‌ ناشی‌ از ترکیب کهکشان‌های مارپیجی (برای تشکیل کهکشان‌های بیضوی) امکان شکل‌گیری هرگونه بازوی مارپیچی را به دور سیاهچاله مرکزی کهکشان بیضوی از بین می‌برد!

آنطور که این پژوهشگران در مقاله خود در ارتباط با این پدیده توضیح داده‌اند، تنها در چند حالت می‌توان چنین تعارضی را توجیح کرد: ۱) یا اینکه خود کهکشان مارپیچی دارای یک هسته فوق آشفته می‌باشد که خود دلیل مختلفی‌ می‌تواند داشته باشد؛ مثلن حضور در یک محیط پرتراکم، ۲) یا اینکه بنا به دلایلی بازوهای کهکشانی پس از ترکیب دو کهکشان اولیه تشکیل شده‌اند، و یا اینکه ۳)  روند ترکیب، ممان لازم برای از بین بردن بازوهای کهکشان مادر را نداشته است.

۱۳۹۳/۰۶/۱۵

لانیاکیا

باز هم یک یافته‌ی شگفت‌انگیز دیگر: به عنوان مقدمه، ابتدا به تعریف اَبَرخوشه می‌پردازیم.  ابرخوشه‌های کهکشانی که بزرگترین ساختارهای کیهانی می‌باشند، به مناطقی از فضا اطلاق می‌شود که با انبوهی از کهکشان‌ها پر شده باشند. با این حال تاکنون دانشمندان در تلاش برای پیدا کردن راهی برای تعیین محل انقطاع خوشه‌های کهکشانی از یکدیگر - یا به عبارتی مرزی که ابرخوشه‌های کهکشانی از یکدیگر جدا می‌شوند - بوده‌اند. حال، یک تیم پژوهشی در دانشگاه هاوایی به سرپرستیBrent Tully  موفق به ابداع روش جدیدی شده‎‌ است که به کمک آن می‌توان نقشه‌ی کائنات را با دقت بالا و با توجه به جریان کهکشان‌ها در سرتاسر فضا ترسیم کرد. در این روش، با استفاده از فیلتر واینیر، برای تمایز قایل شدن بین حرکت ویژه کهکشان‌ها (حرکت نسبی کهکشان‌ها نسبت به فضای اطراف خود) از یک سو و انبساط کیهانی از سوی دیگر، حرکت کهکشان‌ها در فضای کیهانی اطراف ما تا ۳۰۰ میلیون سال نوری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته استبا ترسیم مجدد مرزهای کیهانی که فضای اطراف ما را در بر گرفته است، این پژوهشگران  ابرخوشه محلی کهکشان راه‌شیری را بازتعریف و نام آن را لانیاکیا Laniakea گذاشتند، که در زبان محلی بومیان هاوایی به معنی "عرش بی‌انتها" و یا همان "فلک الافلاک" خودمان می‌باشد. بر طبق این یافته، لانیاکیا، خوشه‌ای به قطر ۵۲۰ میلیون سال نوری و جرم تقریبی ۱۰۰ میلیون میلیارد خورشید که در ۱۰۰ هزار کهکشان جای گرفته‌اند، می‌باشد.

در همین زمینه، مقاله‌ی مجله نیچر را در اینجا و اینجا مطالعه کنید. پیشنویس همین مقاله را نیز می‌توانید در سایت آرکایو در اینجا مطالعه کنید. اگر هم مطالعه کل این مقاله از حوصله شما خارج است، می‌توانید به تماشای این ویدؤی زیبا که این کشف مهم و شگفت انگیز را به زیبایی به تصویر می‌کشد، بنشینید.

جستارهای وابسته:

۱۳۹۳/۰۶/۱۳

مدیریت منابع آب

شرایط غیر طبیعی جریانات جوی ناشی از تغییرات اقلیمی در سرتاسر دنیا، در حال تغییر اقلیم بیشتر مناطق کره زمین از "نیمه خشک" به "خشک" می‌باشد. اثرات این گونه تغییرات را می‌توان در بسیاری از مناطق زمین و به ویژه در آسیا، آفریقا، و آمریکا مشاهده کرد. در ایران برای نمونه، هماکنون نه تنها سطح آب در مخازن سدهای کشور به مرز بحرانی و کم‌آبی بی‌سابقه رسیده است، که سفره‌های زیر زمینی‌ و حتا رودخانه‌هایی که زمانی‌ از پرآب‌ترین رودخانه‌های کشور بودند (مانند رود ارس) نیز در وضعیت بسیار بحرانی قرار گرفته‌اند. این وضعیت مختص ایران نیست. گزارش‌های تهیه شده توسط "اداره ملی‌ اقیانوسی و جوی" ایالات متحده نیز حکایت از آن دارد که سطح آب در مخزن بسیاری از سدهای ایالت‌های غربی آمریکا به شکل بی‌سابقه‌ای کاهش پیدا کرده است. برای نمونه، بحران خشکسالی که حوزه آبریز کُلُرادو را از چند سال پیش تحت تاثیر قرار داده است، باعث شده تا سطح آب در بسیاری از مخازن سدهای قرار گرفته در این حوزه به پایین‌ترین سطح از زمان تاسیس این مخازن برسد. برای نمونه، در مناطق غربی آمریکا، مجموع بارش ۳-ساله به کمترین میزان خود از سال ۱۸۹۵ رسیده است. در این میان و از آنجایی که خشکسالی‌های چند سال اخیر در جهان، وضعیت را سال به سال بحرانی‌تر می‌کند، مدیریت منابع آب در بسیاری از کشور‌ها به سرعت در حال تبدیل شدن به یکی‌ از موضوعاتی می‌باشد که جایگاه ویژه‌ای در مباحث مربوط به سیاست‌گذاری دولت‌ها در بسیاری از زمینه‌ها پیدا کرده است. بسیاری از کشور‌ها، چه در ارتباط با حوزه‌هایی که تمامن در خاک کشور خود و چه در ارتباط با حوزه‌هایی که بین دو یا چند کشور همسایه قرار گرفته است، در حال تنظیم و آماده‌سازی تفاهم‌نامه‌ها و قراردادهایی می‌باشند که امنیت منابع آب برای ساکنان مناطق تحت تاثیر را تضمین می‌کند.