چرخ گردون سپهر

Yuri Beletsky امتیاز تصویر با

سیر در جهان هستی، انسان را دچار شگفتی می‌سازد. ما به عنوان بشر بر روی زمین، از نظر ابعاد مادی، در مقابل عظمت جهان آفرینش، بسیار ناچیز هستیم. اگر ما و کره زمین و منظومه شمسی، و حتی کل کهکشان راه شیری با میلیارد‌ها ستاره‌اش، از جهان آفرینش حذف شوند، مثل آن است که گرد و غباری ناچیز از جهان زدوده شده باشد. اینجاست که باید به غرور و خودبینی خود بخندیم و چه زیبا شیخ شبستری بیان می‌کند:

جهان در جنب این نه سقف مینا
چو خشخاشی بود بر روی دریا

نگر تا تو از این خشخاش چندی
سزد گر بر بروت خود بخندی

همچنین، ما با آنکه از دور شاهد پدیده‌های این جهان هستیم و فقط حرکات و دور و نزدیک شدن‌ها و تغییر و تحولات سیارات و ستارگان را با توجه به رنگ نور‌هایشان و طیف‌هایشان تشخیص داده و درک می‌کنیم، اما این تحرکات و تحولات،‌‌ همان پیامی را برای ما در قرن بیست و یکم به همراه دارد که در قرن پنجم برای حکیم نظامی داشت: 

از این گردنده گنبدهای پر نور
بجز گردش چه شاید دیدن از دور

ولی در طبع هر داننده‌ای است
که با گردنده گرداننده‌ای است

درک مقیاس در کائنات

ما انسان‌ها روز به روز در حال درک بهتری از جهان خود هستیم و به این واقعیت پی برده‌ایم که جهان در مقیاس‌های گوناگون بسیار متفاوت می‌باشد. به عنوان مثال، احتمالا آنچه که از دید ما یک تکه کاغذ بسیار صاف می‌باشد، از دید یک میکروب، دشتی از ناهمواری‌ها و پستی و بلندی‌ها می‌باشد که چه بسا درک عظمت آن برایش سخت می‌باشد و در ته اعماق دره‌های این دشت، تخته سنگ‌های بزرگی قرار دارد که ما به آن‌ها سلول گفته و تنها به کمک میکروسکوپ‌های قوی قادر به درک آن‌ها می‌باشیم. برای ما انسان‌ها، جهان هستی‌ همچنان در بسیاری از ابعاد کشف نشده باقی‌ مانده است. برای مثال، اینکه چه بر سر ریز‌ترین قطرات آبی که مانند بخار به هنگام عطسه کردن از دهان ما خارج می‌شود، می‌آید، موضوع بسیار جالبی‌ است که بسیاری بر روی آن در حال پژوهش می‌باشند و احتمالا درک آن برای جلوگیری از گسترش بیماری‌ها مفید خواهد بود. در همین حال، موضوع شماره یک علم کیهان شناسی‌ که پژوهشگران بسیاری را به تحقیق بر روی خود مشغول ساخته، علت و چگونگی‌ انبساط جهان می‌باشد و اینکه ما از کجا آماده و به کجا می‌رویم. 

حال برای کمک به درک بهتر از مقیاس در جهان آفرینش، بکمک این پیوند، شما می‌توانید به صفحه‌ای بروید که در آنجا به کمک یک پویانمایی بسیار جالب، دیدی متفاوت از ابعادی را که برای ما انسان‌ها شناخته شده و یا ناشناخته باقی مانده است، به دست خواهد داد. با حرکت دادن نوار ابزار زیر آن می‌توانید تنوع ابعاد را در این جهان بررسی کنید و با تلیک بر روی اشکال آن می‌توانید اطلاعات بیشتری از هر کدام را کسب کنید.

تصویر ماهواره‌ای از آلودگی هوا درچین

در تاریخ ۳ بهمن ۱۳۹۲ این تصویر توسط ماهواره Terra از فراز کشور چین تهیه شد. در‌‌ همان روز، اندازه‌گیری‌های صورت گرفته در شهر چنگدو، غلطت ذرات معلق موجود در هوا را به میزان ۲۶۷ میکروگرم در هر متر مکعب هوا برآورد کرده است. ذرات ریز معلق موجود در هوا که کوچک‌تر از ۲/۵ میکرون باشند (حدود یک سی-ام عرض تار موی انسان) خطرناک در نظر گرفته می‌شود. اکثر این ذرات از سوزاندن سوخت‌های فسیلی و زیست توده (چوب و زمین‌های کشاورزی) تولید می‌شوند. سازمان بهداشت جهانی میزان غلظت ذرات معلق در هوا را که برای تنفس سالم باشد، زیر ۲۵ در نظر گرفته است. 

پی‌نوشت: 
نمی‌دونم به غلظت ۲۶۷ باید چی‌ گفت؟ خطرناک؟ وحشتناک؟ خفه کننده؟ حناق آور؟ بحرانی؟ چینی‌ها اگه کمی‌ بیشتر تلاش کنند، می‌توانند جو سیاره زهره رو بر روی زمین شبیه سازی کنند!!!

عمیق‌ترین تصویر تهیه شده از کائنات

شاهد عمیق‌ترین نمایی هستید که تاکنون انسان توانسته است از فضا داشته باشد! تصویری از حدود ۱۰۰۰۰ کهکشان! در طی پروژه‌ای بنام عرصه نخستین مرز‌ها (First Frontier Fields Program)، تلسکوپ فضایی هابل (متعلق به سازمان‌های ناسا و ایسا) موفق به تصویربرداری از مجموعه‌ای از ۷۰۰۰ کهکشان‌ پرنور شد که در خوشه بزرگی بنام آبل ۲۷۴۴ جمع آمده‌اند. مهم‌تر آنکه با استفاده از جاذبه این خوشه کهکشانی (در حکم یک ابـَـرذره بین طبیعی)، نور بسیار ضعیف و تار نزدیک به ۳۰۰۰ کهکشان پشت این خوشه نیز توسط هابل رصد شد. فاصله کهکشان‌های پشت خوشه از ما به ۱۲ میلیارد سال نوری می‌رسد، در حالی که فاصله خود خوشه از ما نزدیک به ۴ میلیارد سال می‌باشد. این بدان معناست که ما شاهد تصویر (البته نه چندان واضح) این اجرام آنگونه که ۱۲ میلیارد سال پیش بوده‌اند می‌باشیم، یعنی - در مقیاس کیهانی - اندک زمانی پس از آفرینش هستی در پی انفجار بزرگ.

همانطور که در تصویر پیوست شده در گوشه راست پایین تصویر نشان داده شده است، گرانش بالای آبل ۲۷۴۴ (که همچنین بنام خوشه پاندورا نیز شناخته می‌شود)، الیاف مکان را بدور خود می‌پیچاند و در نتیجه نور بسیار ضعیف کهکشان‌هایی را که به دلیل قرار گرفتن در پشت این خوشه از دید ما پنهان بوده است و نسبت به ما به مراتب بسیار دور‌تر از خود خوشه می‌باشند را دریافت و همچون یک ذره بین آنرا تقویت (روشن‌تر) و بزرگنمایی کرده و به سمت ما باز می‌تاباند. بدون حضور خوشه پاندورا، فاصله عظیم بین ما و کهکشان‌های دوردست، امکان هرگونه تصویربرداری از آن‌ها را حتی با کمک قدرتمند‌ترین تلسکوپ‌های فضایی نسل‌های آینده نیز غیرممکن می‌ساخت.

اطلاعات و تصاویر بیشتر در وبگاه هابل.

دریا مه بر فراز دریاچه Superior

زمانی که دمای سطح آب دریاچه در کل گرم‌تر از لایه هوای قرار گرفته بر روی آن باشد، با تبخیر آب از سطح دریاچه، بخار آب به سرعت متراکم شده و به شکل مه سطح دریاچه را می‌پوشاند. با وزش باد، هوای مه آلود در جهت وزش باد بحرکت درمی آید. این تصویر که در روز سه شنبه ۱۷ دی توسط ماهواره Terra گرفته شده است، این پدیده را که با عنوان "دریا مه" یا "دریا دود" شناخته می‌شود بر فراز دریاچه Superior در مرز میان آمریکا و کانادا در شمال شرق آمریکا نشان می‌دهد.