نوارهای گرمایشی

اقلیم‌شناسان با ارائه شواهد علمی معتقدند که تغییرات اقلیمی عصر حاضر نتیجه مستقیم انتشار گازهای گلخانه‌ای از منابع مختلف، به خصوص فعالیت‌های صنعتی انسان‌هاست. در حال حاضر، چین، آمریکا، کشورهای عضو اتحادیه اروپا، روسیه و هندوستان بیشترین حجم گازهای گلخانه‌ای را در جو زمین منتشر ‌می‌کنند که در این بین سهم آمریکا از سایر کشورها بیشتر است. معاهده اقلیمی پاریس ‌در دسامبر ۲۰۱۵ (آذر ۱۳۹۴) در طول نشست تغییرات اقلیمی سازمان ملل در پاریس به تصویب رسید. تا سال ۲۰۱۷، ۱۹۵ کشور عضو سازمان ملل این پیمان را امضا و تا امروز ۱۴۷ کشور آن را به تصویب مجلس‌های خود رسانده‌اند. هدف این معاهده پایدارسازی حجم گازهای گلخانه‌ای در جو زمین است.

سخن از گرمایش زمین است و توصیف تبعات این رویداد در این چند سطر نمی‌گنجد. اما همین کافی است که بگوییم که آنچه در معرض تهدید قرار دارد، حیات بر روی این کره خاکی است. مطالعات نشان می‌دهد که حتی اگر همین امروز هم انتشار گازهای گلخانه‌ای متوقف شود که البته یک فرض کاملا محال است، تاثیرات ناشی از حجم قابل توجه گازهای گلخانه‌ای که تا امروز در جو زمین آزاد شده است، مشکلات متعددی را برای تمام موجودات بر روی کره زمین، از گیاهان و جانوران گرفته تا به خصوص انسان‌ها، در طول چند دهه تا چند قرن آینده به وجود خواهد آورد، از جمله آنکه تعادل در بسیاری از بخش‌های حیاتی بر روی زمین به هم خواهد خورد و به طبع آن موجودات بسیاری منقرض و زنجیره غذایی در جای جای زمین از هم خواهد گسیخت. از میان جانوران، گونه انسانی نیز بیشترین آسیب را خواهد دید. متاسفانه از میان کشورهای جهان، تعدادی از آنها که سهم کمتری یا حتی کمترین سهم را در انتشار گازهای گلخانه‌ای داشته‌اند، بیشترین آسیب را خواهند دید.

یکی از کاربردی‌ترین نمودارهایی که از آن برای توضیح پدیده گرمایش زمین استفاده می‌شود «نوارهای گرمایشی» (warming strips) است. مجموعه نوارهایی که در تصویر مشاهد می‌کنیئد، تغییرات متوسط دمای هوا را در شهرهای مختلف ایران در طول ۱۷۰ سال گذشته نشان می‌دهد. هر نوار خود از تعداد زیادی رشته‌های عمودی نازک به رنگ‌های مختلف تشکیل شده است. هر رشته‌‌ نازک متوسط انحراف دمای یک سال را نشان می‌دهد و از اولین داده‌های ثبت شده در سال ۱۸۵۰ میلادی (۱۲۲۹ خورشیدی) شروع و تا سال ۲۰۲۰ (۱۳۹۹) از چپ به راست مرتب شده‎اند.

برخورد کهکشان‌ها، از مشاهده تا شبیه‌سازی

زمانی که دو کهکشان با هم برخورد می کنند، چه اتفاقی می افتد؟ اگر چه ممکن است این برخورد بیش از یک میلیارد سال ادامه داشته باشد، چنین تصادم‌های عظیمی کاملن در کائنات رایج می‌باشد. با این حال، از آنجایی که بیشتر فضای داخلی کهکشان‌ها خالی می‌باشد، احتمال برخورد ستاره‌های دو کهکشان با یکدیگر بسیار اندک می‌باشد. در واقع آنچه که یکی و یا هر دو کهکشان را دستخوش تغییرات گسترده کرده و یا به نابودی یکی از آندو می‌کشاند، گرانش هر یک از کهکشان ها می‌باشد که این پدیده حتا می‌تواند منجر به ترکیب دو کهکشان و شکل‌گیری یک کهکشان بزرگتر شود. در حین برخورد، ابرهای گازی و گرد و غبار دو کهکشان با هم برخورد کرده و باعث شکل‌گیری موجی از ستارگان نوزاده می‌شود که حتی در طول فرایند تعامل دو کهکشان نیز تکامل می‌یابند. در پویانمایی زیر، یک شبیه‌سازی رایانه‌ای از برخورد دو کهکشان مارپیچی بزرگ نمایش داده شده است که در میان تصاویر متحرک شبیه سازی شده، مشاهدات واقعی صورت گرفته توسط تلسکوپ فضایی هابل نیز (برای مقایسه) نمایش داده می‌شود. کهکشان خود ما، راه شیری، در طول حیاتش تا اکنون چندین کهکشان کوچکتر را به خود جذب کرده است و پیش‌بینی شده است که در چند میلیارد سال آینده با همسایه بزرگترمان، کهکشان آندرومدا، ترکیب شود.

پویانمایی توسط Frank Summers از موسسه Space Telescope Science

شبیه سازی رایانه ای توسط Chris Mihos از دانشگاه Case Western Reserve و Lars Hernquist از دانشگاه هاروارد

صد و شصت سال توفان‌های استوایی

طوفان های سال ۱۸۵۱ میلادی (۱۲۳۰ خورشیدی) تاکنون
All rights reserved - John Nelson

این تصویر، نقشه‌ای هست که توسط یک کار‌شناس باحال تجسم سازی داده‌ها (Data Visualization) بنام مستر John Nelson و بر اساس داده‌های ارائه شده توسط سازمان‌های خفنی مثل سازمان ملی اقیانوسی و جوی (NOAA)، سازمان هوانوردی و فضایی (NASA) و سازمان زمین‌شناسی (USGS) ایالات متحده تهیه شده است. در این نقشه تمام توفان‌هایی که بر روی کره زمین از همین چند وقت پیش یعنی سال ۱۸۵۱ میلادی (۱۲۳۰ خورشیدی) تاکنون اتفاق افتاده، بر روی نقشه‌ای با سیستم جغرافیایی قطبی (Polar Projection) نمایش داده شده و شامل اطلاعاتی از قبیل نام، (نام خانوادگی!)، تاریخ تولد! و سرعت توفان‌های ثبت شده می‌باشد. این نقشه لامصــّـب وقتی من رو حسابی هیجان زده کرد که اون را با کیفیت آینه! (بسیار بالا) تماشا کردم، پس شما هم زحمت بکشید ابتدا بر روی تصویر کلیک کنید تا اون را به صورت تمام و کمال و به‌‌ همان شکلی که تولید شده مشاهده کنید.

چیزی که من رو به این نقشه خیلی علاقه‌مند کرد و حسابی مملو در محو وجود کار استاد شدم، همون سیستم قطبی هست که برای تولیدش بکار برده شده. در این تصویر، قطب جنوبگان در مرکز، آمریکا در سمت راست، استرالیا و آسیا در سمت چپ و آفریقا در پایین نقشه قرار گرفته‌اند. حالا از شوخی که بگذریم، اونطور که جناب نلسون توی وبنوشتش توضیح داده، این نقشه ویژگی‌های بارزی از ساختار و بازه‌ی ثبت توفان‌های استوایی، مثل ساختار گرباد‌ها، رو نشون میده و اینکه چطور به سرعت بنز از مناطق استوایی جدا شده و زرتی خودشون رو به دور از آب‌های گرم محل تولدشون می‌رسونن و نقل قول می‌کنه از همکارش دکتر Fraud که محدوده‌ی خالی از توفان که در قسمت‌های مرکزی تصویر مشاهده می‌شه، همانا مناطق استوایی می‌باشند که توفان‌های استوایی هیچگاه از روی آن عبور نمی‌کنند (یعنی جرأتشو ندارن!). دومین ویژگی جالبی که این نقشه داره اینه که ثابت می‌کنه که ردیابی و شناسایی توفان‌های استوایی از آن زمان که فنآوری ماهواره‌ای سر به فلک کشید و خصوصن از زمانی که ما قادر به ردیابی توفان‌های نیمکره‌ی شرقی شدیم، آغاز شده. همچنین به نظر می‌رسه که شدت توفان‌های ثبت شده، هر ساله با بهره‌مندی از اطلاعات بیشتر، سازگار‌تر شده.

یک اشتباه جالبی که نلسون کرده و خودش هم توی وبنوشتش بهش اشاره می‌کنه اینه که اومده و بچگی کرده و زمان رو به اشتباه به عنوان یکی از محورهای مختصات مکانی در نظر گرفته. بعدش که متوجه‌ی اشتباهش شده و اومده جبران کنه، دیده که‌ ای بابا... چه جالب، چه اشتباه خفنی کرده... اینکه اومده و محور x رو زمان تعریف کرده، باعث شده که تصویری تولید بشه (اینجا) که بیان کننده‌ی یک سری زمانی هست که نشون میده ما آدما از کی از خواب غفلت بیدار شدیم و رفتیم تو فکر و ذکر ثبت داده‌های مربوط به توفان‌های استوایی.

جالب هست که بدونید که این اوسـّـا نلسون قبلن هم چندتا نقشه خفن دیگه هم تهیه کرده که از جمله می‌تونم به نقشه‌ای اشاره بکنم که پراکندگی زمینلرزه‌هایی که از سال ۱۸۹۸ میلادی (۱۲۷۷ خورشیدی) تاکنون بر روی زمین اتفاق افتاده است رو نشون می‌ده. واقعن جالبه... لامصــّـب ایران جای در رو نداره... بابا دست مریزاد استاد!

زمینلرزه های سال ۱۸۹۸ میلادی (۱۲۷۷ خورشیدی) تاکنون
All rights reserved - John Nelson