۱۳۹۴/۱۱/۰۶

مقابله‌ی ایران با بحران‌های زیست محیطی همراه با پایان تحریم‌های اقتصادی

وب‌سایت گاردین هفته‌ی گذشته در یک مقاله‌‌ی تحلیلی که به قلم کاوه مدنی و Tom Lewis نگارش شده است، به دورنمای تاثیرات مثبتی که برداشته شدن تحریم‌های اقتصادی فلج‌کننده بر علیه ایران، می‌تواند برای این کشور برای مقابله با تاثیرات مخرب تغییرات اقلیمی بر روی منابع طبیعی به همراه داشته باشد پرداخته‌اند.
نویسندگان این مقاله در ابتدا با برشمردن چندی از مشکلات زیست محیطی‌ که همراه با بحران آب و تحریم‌های اقتصادی، بخش کشاورزی، جامعه‌ی شهری، و حوزه‌های صنعتی ایران را در طول یک دهه‌ی گذشته با مشکلات فراوانی‌ مواجه ساخته است، در ادامه به این نکته اشاره می‌کنند که با برداشته شدن تحریم‌های غرب بر علیه ایران، در صورتی‌ که منابع مالی‌ و طبیعی کشور به شکل موثری مدیریت شوند، می‌توان این امید را داشت که ایران بتواند از جایگاه بهتری با مشکلاتی که در بالا بدان‌ها اشاره شد مقابله کند. نویسندگان این مقاله با اشاره به سندی که ایران با خود به کنفرانس تغییرات اقلیمی پاریس در ماه دسامبر آورده بود، به این نکته اشاره کرده‌اند که ایران در طول این کنفرانس اعلام کرد که امیدوار است با برداشته شدن تحریم‌ها بر علیه خود، سهم بارزی در کاهش میزان تولید گازهای گلخانه‌ایِ خود ایفا کند. کاوه مدنی، که خود از اساتید تراز اول رشته‌ی منابع آب می‌باشد، به همراه دیگر نویسنده‌ی این مقاله، در پایان ابراز امیدواری کرده‌اند که با زدوده شدن تنش‌های اقتصادی و همچنین روانی‌ و اجتماعی‌ ناشی‌ از تحریم‌ها، جامعه‌ی ایران این توانایی را خواهد داشت که با گسترش روابط اقتصادی و صنعتی، و همچنین علمی‌ و پژوهشی خود با جهان غرب، از فرصت‌ها و پتانسیل‌های بی‌شماری که هم‌اکنون در اختیار دارد، برای دور زدن - این بار نه تحریم‌های اقتصادی که - مشکلات ناشی‌ از تغییرات اقلیمی و زیست‌محیطی که هم‌اکنون به شکل بسیار بارزی، خاک، هوا، و منابع آبی این کشور را با چالش مواجه ساخته است، استفاده کند.

۱۳۹۴/۱۱/۰۴

خرافات آب در ایران

در تاریخ ۲۱ دی ماه ۱۳۹۴، سمیناری تحت عنوان «خرافات آب» در دانشگاه صنعتی شریف به سخنرانی دکتر کاوه مدنی برگزار شد. وی در این سمینار به باور های غلطی که در سیستم مدیریت منابع آب کشور وجود دارد و در بین مردم رسوخ نموده است، اشاره نمود. در این سخنرانی‌ متفاوت؛ کاوه خرافات و باورهای غلط و غیر علمی‌ مدیریت منابع آب در ایران را مرور می‌‌کند. به باور او، این خرافات و افسانه‌ها، کارشناسان، متخصصین و شهروندان را گمراه کرده و آنها را از یافتن راه حلی جامع، علمی‌ و عملی‌ باز می‌دارد. ایشان اقدام به حل مشکلات منابع آب کشور را بدون شناخت کامل ریشه‌های آن، عامل بروز عواقبی ناگوار برای ایران و محیط زیست آن‌ میداند.

۱۳۹۴/۱۰/۱۶

کل کائنات در قالب یک تصویر

یکی از بزرگترین مفاهیم شناخته شده برای انسان توسط یک هنرمند و موسیقیدان آمریکایی به تصویر کشیده شده است. تصویری که Pablo Carlos Budassi از جهان قابل مشاهده ترسیم کرده است، به تازگی و در طول یک هفته‌ی گذشته چشم‌ها را در سرتاسر فضای مجازی به سمت خود معطوف کرده است. او اثر هنری خود را بر روی شبکه‌‌ای که توسط سایت ویکیپدیا برای به اشتراک گذاری همگانی آثار رسانه‌ای ایجاد شده است قرار داده است.

۱۳۹۴/۰۸/۲۱

پیدایش خلیج پارس

امروزه از تاثیرات مخربی که گرمایش جهانی بر روی آب شدن یخچال‌های قطبی و در نتیجه افزایش تراز آب‌های اقیانوسی در سرتاسر جهان می‌گذارد بسیار شنیده می‌شود. نگرانی‌هایی که از طرف اقلیم‌شناسان ابراز می‌شود به دلیل یافته‌هایی است که این دانشمندان بدان دست یافته‌اند. نشانه‌هایی که حاکی از تاثیرات شگرفی است که تغییرات اقلیمی بر روی آب و هوا و خصوصیات زمین‌شناختی مناطق مختلف زمین در طول چند هزارساله گذشته بر جای گذاشته است. پیدایش خلیج پارس مرهون و محصول یکی از دگرگونی‌هایی بزرگی بود که اقلیم کره زمین را در حدود ۸۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ سال پیش درنوردید. این مسئله از موضوعاتی است که اندیشه در آن می‌تواند به ما شدت تغییراتی که گرمایش جهانی در ساختار هوا- و آب-کره‌ی زمین به بار آورد را گوشزد کند.
جستجو در میان مقالات و موضوعات مرتبط در فضای مجازی برای یافتن پاسخی در خور به این پرسش، ما را با انبوهی از اطلاعاتی که دیگر محققان در این زمینه جمع‌آوری کرده‌اند روبرو خواهد ساخت. در واقع چگونگی شکل‌گیری خلیج پارس برای بسیاری از پژوهشگران حوزه‌ی زمین، اقیانوس و اقلیم‌شناسی بسیار جالب می‌باشد. پژوهش‌های بسیاری در این باب صورت پذیرفته است که به زبان‌های پارسی و انگلیسی در دسترس می‌باشند و هر کدام فرضیه‌‌ای محتمل را پیش رو می‌گذارد. چندی از این فرضیات، بر این موضوع تکیه دارند که خلیج پارس امروزی محصول ذوب شدن یخچال‌هایی است که در پایان عصر یخبندان در مناطق شمالی خاورمیانه و ترکیه امروزی وجود داشته است. آب حاصل از ذوب شدن این یخچال‌ها از طریق رودخانه‌های دجله و فرات به مناطق پستی که محل امروزی بستر خلیج پارس می‌باشد، سرازیر گشته که در نهایت منجر به ایجاد پیوستگی میان این شاخاب با آب‌های دریای عمان و اقیانوس هند شده است. با این حال این تئوری خود دارای نقاط ضعف و قوت می‌باشد. از آنجایی که نظریات بسیاری در این زمینه ارائه شده است، در مقاله زیر که به زبان انگلیسی نگارش شده است، یکی از عمده‌ترین فرضیات محتمل به همراه چکیده‌ای از دیگر نظربات محتمل در زمینه‌ی شکل‌گیری خلیج پارس گردآوری شده است.

۱۳۹۴/۰۸/۰۹

ساعت ستاره‌ای

در روستای لاله‌زار استان کرمان هنوز چرخه زندگی بر مدار ستارگان می‌چرخد، شب و روز را با اصطلاحات محلی خاص خود تقسیم می‌کنند و زمان کشت و کار بر اساس «ساعت ستاره‌ای» است[۱]مستند "ساعت ستاره‌ای" به کارگردانی دکتر مجید فدایی در سال ۱۳۹۱ در شبکه کرمان، در ارتباط با استفاده‌ی مردم این روستا از موقعیت ستاره‌ها در آسمان شب برای تعیین وقت آبیاری، دامداری، سفر و مسیریابی تهیه شده استاین مستند در نوع خود به زبانی بسیار ساده و عامی، به نقشی که جایگاه ستارگان آسمان شب به شکل سنتی در زندگی روزمره ایرانیان و به ویژه عشایر بزرگ ایران‌زمین داشته است اشاره می‌کند.
آنچه که تماشای این فیلم را بیش از هر چیز دیگری دلچسب می‌کند، شنیدن‌ صحبت‌های مرحوم «همایون صنعتی‌زاده»، نویسنده و مترجم بزرگ اهل کرمان و از احياگران تاريخ ايران باستان می‌باشد. نوشته‌ها و ترجمه‌های بسیاری از ایشان به جای مانده است که در میان اهل علم و ادب شناخته شده می‌باشند. از میان ترجمه‌های بسیار معروف ایشان می‌توان به ترجمه‌ی کتاب‌های: «تاریخ کیش زرتشت» نوشته‌ی Mary Boyce، «پیدایش دانش نجوم» نوشته‌ی Bartel L. van der Waerden، «جغرافیای تاریخی ایران» نوشته‌ی Wilhelm Barthold، «جغرافیای اداری هخامنشی» نوشته‌ی Arnold J. Toynbee، «شیراز در روزگار حافظ» نوشته‌ی John Limbert و «ایران در شرق باستان» اثر Ernst Herzfeld اشاره کرد.

[۱] ساعت ستاره‌ای به اندازه‌گیری و تشخیص و تطبیق زمان به کمک  ستارگانی خاص گفته می‌شود. این روش معمولا به کمک ستاره قطبی و یا با مقایسه و سنجش جابجایی بعضی ستارگان در طول سال انجام می‌شود.