۱۳۹۰/۰۱/۱۱

مکاتبات با ناسا در زمینه حذف نام خلیج ع.ر.ب.ی از نقشه‌های این سازمان

در روزهای پایانی ماه مارس سال ۲۰۱۱ و به هنگام کار بر روی نقشه‌های Terra و مرود نقشه‌های دورسنجی خاورمیانه که از طرف «رصدخانه زمین» که یک درگاه انتشاراتی متعلق به سازمان ناسا است، متوجه استفاده از نام خلیج عـ... در نقشه‌های این سازمان شدم. این در حالی بود که در گذشته نیز و به هنگام مرور تصاویر ماهواره‌ای این سازمان، به مورد مشابهی برخورد نکرده بودم و همیشه از نام صحیح و شناخته شده این آبراه بین‌المللی در تمام تصاویر ثبت شده استفاده شده بود. با این تصور که امکان بروز موارد مشابه نیز در آینده وجود داشته باشد و به نوعی این باور ایجاد شود که استفاده از یک نام جعلی می‌تواند جای خود را در نقشه‌های سازمان به راحتی باز کند، تصمیم به بررسی این موضوع گرفتم. در حین مکاتبات خود، در ابتدا به نوعی با این اعتراض من مخالف شد. اما در ادامه و با اصرار و توضیحات منطقی که ارائه دادم، موفق شدم تا نظر این سازمان را بر ممانعت از استفاده از یک نام جعلی درکنار نام خلیج فارس جلب کنم. در ادامه کل این داستان و شرح کامل مکاتبات خود را با درگاه رصدخانه زمین آورده‌ام. - کیان

NASA's Earth Observatory website recently has posted an article on "Arabian Sand Storm". Well, the article is highly interesting, depicting a huge fast-moving sand storm partially covering parts of the Arabian Peninsula, Persian Gulf, and the Iranian plateau.

Over the map, partly showing the Persian Gulf, a nonexistent name was shown parenthetically (here is an screenshot I saved). It was totally unclear to me as what was going on inside the Earth Observatory and how come they had made such a sudden change in their naming conventions. You you can recall, this had once happened with the "National Geographic", and now this time is was NASA who had distress its credibility. Such an incident had never been happened before among the previous articles illustrating the water body internationally known as the "Persian Gulf". [1][2][3]

According to the UN resolution, the name of the water body between the Iranian plateau and the Arabian peninsula is "Persian Gulf". Even though it has not found any acceptance outside the Arab community and is not recognised by the UN or any other international organizations, if there is any water body referred to as the "A-r-a-b-i-a-n Gulf", it should probably be the "Red Sea" (see this)

I have played my part by sending out an email explaining the situation for them, but one email changes nothing for sure. We need everyone to forward them an email making them purge the controversy.

۱۳۹۰/۰۱/۱۰

شفق بر فراز نروژ

در اوائل این ماه، یکی از بزرگترین شفقهای قطبی در طول چند سال گذشته جلوه‌ پرشکوه خود را بر فراز سرزمین‌های شمالی همجوار بین دو کشور روسیه و نروژ در معرض نمایش گذاشت. در فیلم گاه‌گذری (Time-Lapse) که توسط Terje Sorgjerd تهیه شده است، شفق‌های قطبی به زیبایی بر فراز مناطق پوشیده از برف، درختان، ابرها، کوه‌ها، و دریاچه‌های اطراف شهر کرکنس نروژ به جریان درآمدند. بسیاری از این شفق‌ها به رنگ سبز دیده می‌شوند که دلیل آن برخورد ذرات پر انرژی بادهای خورشیدی به لایه‌های فوقانی جو زمین می‌باشد. در طی این فرآیند، مولکول‌های اکسیژن موجود در جو به پیشواز الکترون‌های سرگردان می‌روند و این پدیده باعث درخشش مولکول‌های اکسیژن در آسمان می‌شود. رنگ‌های قابل توجه دیگری نیز که گهگاه دیده می‌شوند، ناشی از برانگیخته شدن اتم‌های نیتروژن طی فرآیندی مشابه می‌باشد. در سکانس‌های بعدی، ماه و ستارگان نیز در حال بالا آمدن هستند که با توجه به اینکه انتظار می‌رود خورشید در طی سال‌های آینده فعال‌تر شود، فرصت دیدن چنین شفق‌های تماشایی، حتی از مناطقی نزدیک‌تر به مدارهای میانی‌تر بیشتر خواهد بود.

۱۳۸۹/۰۶/۱۷

رصدخانه خورشیدی خرس بزرگ

در بین تمامی‌ رصدخانه‌های تخصصی دنیا، رصدخانه واقع بر روی دریاچه "خرس بزرگ، Big Bear" در ایالت کالیفرنیا کاملن منحصر بفرد می‌باشد. ابتدا آنکه، این تلسکوپ بر روی یک دریاچه واقع شده است، که ایده یکی‌ از کیهانشناسان موسسه کلتک (Caltech)، بنام Harold Zirin می‌باشد. وی در اواخر دهه شصت میلادی تصمیم به ساخت تاسیساتی برای مطالعه خورشید گرفت، و به همین جهت مجذوب هوای پایدار و تمیز دریاچه خرس بزرگ که در ارتفاعات واقع در ۱۰۰ مایلی شرق شهر لس آنجلس می‌باشد گردید. نهایتن او اراده و تصمیم خود را با تجهیز این رصدخانه به ۳ تلسکوپ با دریچهٔ دیافراگم ۲۰ تا ۶۵ سانتیمتری عملی‌ ساخت.

دوم آنکه، رصدخانه خورشیدی خرس بزرگ، یا به اختصار BBSO، همکنون میزبان بزرگترین تلسکوپ خورشیدی جهان میباشد. در اکتبر سال گذشته، موسسه فناوری نیوجرسی، NJIT، مونتاژ این تلسکوپ که در نوع خود بی نظیر میباشد را بعد از پنج سال به اتمام رسانید. دریچه دیافراگم ۱/۶ متری، بازوهایی محرک جهت تنظیم آینه اصلی برای ایجاد واضح ترین تصاویر و همچنین نوع طراحی off-axis f/52  برای ایجاد مسیری مجزا جهت عبور نور از بارزترین مشخصات این تلسکوپ میباشد.

سومین و آخرین نکته از بیان این مقدمه آنکه این تلسکوپ به تازگی اولین تصویر برداری رسمی خود را از لکه خورشیدی ۱۰۸۴ انجام داده است که به هیچ وجه قابل مقایسه با تصویر تهیه شده توسط یکی از دوربین های تلسکوپ فضایی SOHO نمیباشد.

تصویر تهیه شده توسط BBSO که در ۲ جولای گرفته شده است، بعدی کاملا متفاوت از لکه های خورشیدی را نشان میدهد. طبق اعلام رسمی NJIT، وضوح این تصویر در حدود ۸۰ کیلومتر میباشد. جهت قیاس، مرکز تاریک لکه (Umbra)، تقریبن به اندازه قطر کره زمین میباشد. لکه های خورشیدی در ترازی پایین تر از نواحی مجاور خود، photosphere یا شیدسپهر، قرار گرفته اند و یافته های جدید نشان میدهد که هر لکه خورشیدی در زیر خود دارای گردابی مستقل (چیزی شبیه به گردبادهای زمینی) از خطوط میدان مغناطیسی میباشد.

موادی که با بافتی دانه ای شکل در سرتاسر تصویر دیده میشوند، اصطلاحن گرانوله نامیده میشوند که حباب های از گازهای داغ میباشند و هر کدام دارای مساحتی تقریبی برابر با ایران میباشند. این حباب ها انرژی داخلی خورشید را به روی سطح شیدسپهر، یعنی جایی که این انرژی به شکل تشعشعاتی از گرما و نور به فضا منتقل میشود، انتقال میدهند. شاید بتوان این پدیده را به دیگی حاوی سوپ جوشان تشبیه کرد.

لکه های خورشیدی به صورت معمول بین ۱۷۰۰ تا ۲۲۰۰ درجه سانتیگراد از مواد اطراف خود سردتر میباشند، اما هنوز به اندازه ای کافی داغ میباشند تا به شکلی ملتهب و گداخته دیده شوند. با این حال، چرا این نواحی تیره به نظر میرسند؟ زیرا تابش با توان چهارم دما متناسب میباشد. بنابرین اگر مثلن دمای سطحی خورشید به یک سوم دمای فعلی کاهش پیدا میکرد، تابش سطحی تا %۸۰ کاهش می یافت.

در تصویری دیگر، که تابش سرخ ناشی از آلفا هیدروژن (red Hydrogen-alpha emissionرا در ۶۵۶/۳ نانومتری ثبت کرده است، منطقه ای را تا ارتفاع برابر با ۱۱۰۰ کیلومتر در کروموسفر (رنگین سپهر) نشان میدهد. این تصویر در تاریخ یکم جولای برداشته شده است و همان لکه را در گوشه بالا سمت چپ میتوان مشاهده کرد.

فیلیپ گوده (Pilip Goode)، مدیر رصدخانه، این نکته را توضیح میدهد که؛ "در کرانه های اطراف لکه ها، رشته هایی سیاه رنگ، مانند رشته های مو دیده میشوند که در حقیقت فورانی (یا جت هایی) از پلاسمای پرانرژی میباشند که به سمت بیرون پرتاب میشوند. نکته جالب آنکه زمانی که ما به این لکه ها در نور مرئی نگاه میکنیم، فاقد التهاب و جوش و خروش به نظر میرسند. اما این در واقع نشان دهنده دینامیک واقعی این مناطق مغناطیسی و جت هایی که در لبه های لکه ها به بیرون پرتاب میشوند میباشد".

منبع

۱۳۸۸/۱۱/۲۶

برودت زمستان و نوسانات قطبی

اگر شما تقریبن در هر نقطه ای‌ از شمال آمریکا، اروپا و یا آسیا زندگی‌ می‌کنید، برای شما این خبر تازه‌ای نیست که دسامبر ۲۰۰۹ و اوائل ژانویه ۲۰۱۰ هوا بسیار سرد بود. تصویر نشان می‌دهد که دمای هوا در دسامبر گذشته به چه میزان از میانگین ثبت شده در طول سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸ میلادی پایین‌تر بوده است. رنگ آبی‌ مناطقی را نشان می‌دهد که درجه حرارت هوا در آن نقاط پایین‌تر از میانگین ثبت شده می‌باشد. در حالی‌ که رنگ قرمز نشان دهنده دماهای بیشتر از متوسط می‌باشد. بسیاری از نواحی نیمکره شمالی در حال تجربه زمستانی سرد می‌باشند، در حالی‌ که سرزمین‌های نواحی قطبی به شکل استثنایی گرمتر از حد میانگین می‌باشند.

در فصل زمستان نوسانات [فشاری] قطب شمال کره زمین (AO - Arctic Oscillation) یک الگوی موثر بر روی آب و هوای نیم کره شمالی می‌باشد و آن را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این الگو توسط اختلاف فشار هوا میان مدارهای میانی‌تر (حدود ۴۵ درجه شمالی، در محدوده عرض جغرافیایی مابین مونترال کانادا و بوردوی ِ فرانسه) و مناطق قطبی تعریف می‌شود.

در حالی‌ که توده هوای کم فشار معمولن بر روی مناطق قطبی قرار می‌گیرد، توده‌ی پرفشارتر بر روی مدارهای میانی تر قرار می‌گیرد. این اختلاف فشار با تولید بادهایی، توده به شدت سرد هوا را محدود به مناطق قطبی می‌کند. گاهی اوقات، این نظام فشاری تضیف می‌شود، بدان معنی‌ که اختلاف فشار میان مناطق قطبی و مدارهای میانی تر کاهش می‌یابد و این پدیده اجازه می‌دهد تا هوای سرد قطبی به سمت مناطق جنوبی‌تر حرکت کند و در همین حال هوای گرمتر مناطق جنوبی‌تر به سمت مناطق قطبی جابجا شود. نوسانات ]فشاری [قطبی ضعیف‌تر از حد متوسط، اصطلاحن "فاز منفی نوسانی" نامید می‌شود. بنابراین، هنگامی که سیستم‌های فشاری قوی باشند، فاز نوسانات ]فشاری[ قطبی "مثبت" می‌باشند.

به گفته سازمان هواشناسی آمریکا در طول دسامبر ۲۰۰۹، فاز نوسانات فشار در محدوده‌ی اقیانوس اطلس شمالی به شدت منفی‌ بود. تصویر فوق تاثیرات فار منفی را بر روی درجه حرارت سطح زمین در سراسر نیمکره شمالی نشان می‌دهد که به کمک رادیو طیف سنج میان-کیفی (MODIS - Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer) نصب شده بر روی ماهواره تِرا (Terra) سازمان فضایی ناسا تصویربرداری شده است.

همانطور که مشاهده می‌شود، هوای سرد قطبی، سطح زمین را در مدارهای میانی به شدت سرد کرده است، در حالی‌ که نواحی قطبی‌تر مانند گرینلند و آلاسکا بسیار گرم‌تر از حد معمول می‌باشند.

جهت کسب اطلاعاتی بیشتر در زمینه نوسانات ]فشاری[ قطبی لینک‌های زیر را مظالعه کنید:

۱۳۸۶/۰۱/۲۷

عکس هایی از آذرخش در آسمان شیراز - ۱۳۸۶/۱/۲۵

برای مشاهده نسخه بزرگتر تصاویر زیر بر روی آنها کلیک کنید.