کاهش پوشش برف در سطح کشور

اختلاف سطح پوشیده از برف در بهمن ماه سال‌های ۱۳۹۸ (نیلی) و ۱۳۹۹ (سرخ)

نقشه روبرو اختلاف سطح پوشیده از برف را در بهمن ماه سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ نشان می‌دهد. رنگ‌ها طبیعی نیستند و در طول موج‌های فروسرخ (باند ۷-۲-۱ و باند ام۳-آی۱-ام۱۱) و به کمک طیف‌سنج رادیویی ماهواره‌های Terra و Suomi برداشت شده‌اند. این طول موج‌‌ها برای تشخیص مناطق پوشیده از برف و همچنین تمایز قائل شدن بین «مناطق برفی» از «پوشش ابری» در تصاویر ماهواره‌ای بسیار مناسب هستند.

پوشش برف در سال ۱۳۹۸ به رنگ نیلی و در سال ۱۳۹۹ به رنگ قرمز‌ نمایش داده شده است. مناطقی که در هر دو سال پوشیده از برف بوده‌اند هم از ترکیب هر دو رنگ و به رنگ صورتی دیده می‌شوند. پوشش گیاهی هم به رنگ سبز و آب‌های سطحی به رنگ سیاه دیده می‌شوند.

کاملا مشخص است که در نیمه زمستان امسال مناطق وسیعی از استان‌های همجوار زاگرس به ویژه استان فارس با کاهش شدید پوشش برف روبرو هستند و این به معنای آن است که منابع آبی مناسبی برای تغذیه سفره‌های زیرسطحی و رواناب‌های سطحی در نیمه نخست سال آینده وجود نخواهد داشت و در نتیجه با محدودیت‌هایی روبرو خواهیم بود.

تصویر ماهواره‌ای از آلودگی هوا درچین

در تاریخ ۳ بهمن ۱۳۹۲ این تصویر توسط ماهواره Terra از فراز کشور چین تهیه شد. در‌‌ همان روز، اندازه‌گیری‌های صورت گرفته در شهر چنگدو، غلطت ذرات معلق موجود در هوا را به میزان ۲۶۷ میکروگرم در هر متر مکعب هوا برآورد کرده است. ذرات ریز معلق موجود در هوا که کوچک‌تر از ۲/۵ میکرون باشند (حدود یک سی-ام عرض تار موی انسان) خطرناک در نظر گرفته می‌شود. اکثر این ذرات از سوزاندن سوخت‌های فسیلی و زیست توده (چوب و زمین‌های کشاورزی) تولید می‌شوند. سازمان بهداشت جهانی میزان غلظت ذرات معلق در هوا را که برای تنفس سالم باشد، زیر ۲۵ در نظر گرفته است. 

پی‌نوشت: 
نمی‌دونم به غلظت ۲۶۷ باید چی‌ گفت؟ خطرناک؟ وحشتناک؟ خفه کننده؟ حناق آور؟ بحرانی؟ چینی‌ها اگه کمی‌ بیشتر تلاش کنند، می‌توانند جو سیاره زهره رو بر روی زمین شبیه سازی کنند!!!

گرینلند در حال تیره‌تر شدن است

یخسار گرینلند

(برای مشاهده تصویر بزرگتر بر روی آن کلیک کنید)

سطح روشن یخسار^۱ گرینلند (Greenland) بیش از نیمی از نور خورشید تابیده شده بر روی آن را باز می‌تاباند. این خاصیت، در گذشته به ثبات یخسار کمک کرده است، به گونه ای که جذب کمتر نور خورشید به معنای حرارت پایین‌تر ورقه یخی و ذوب کمتر آن می‌باشد. با این حال، مشاهدات اخیر حاکی از کاهش این خاصیت بازتابی سطح یخسار گرینلند در طی دهه‌ی گذشته می‌باشد. این سطح تیره‌تر، در  حال حاضر، نور بیشتری را جذب می‌کند که موجب تسریع یخ‌کاست^۲ گرینلند می‌شود.

نقشه روبرو تفاوت بین مقدار نور خورشید منعکس شده از سطح گرینلند در تابستان سال ٢۰۱۱ در مقابل درصد متوسط ​​آن در بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۶ را نشان می‌دهد. تغییرات تقریبن در کل ورق یخی قابل مشاهده می‌باشد به گونه‌ای که در برخی مناطق، بازتابش نور خورشید نزدیک به ۲۰ درصد کمتر از متوسط یک دهه پیش است. این نقشه بر اساس مشاهدات ابزار تصویربردار ​​اسپکترورادیومتر میان کیفی (MODIS) نصب شده بر روی ماهواره TERRA و AQUA متعلق به NASA، تهیه شده است و به عنوان بخشی از گزارش سازمان ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده (NOAA) در ارتباط با قطب شمال، آماده شده است.

دانشمندان علوم آب و هوایی دیر زمانیست که کاهش بازتابش نور خورشید را در مناطق قطبی، در نتیجه‌ی افزایش دمای جهانی، پیش‌بینی کرده‌اند. افزایش دما، باعث ذوب برف و یخ و نتیجتن ظاهر شدن لایه‌ی تحتانی خاکی و گیاهی و یا آبی یخسار می‌شود که تیره‌تر بوده و نور بیشتری را جذب می‌کند. این پدیده به نوبه خود سبب تقویت گرم شدن بیشتر می‌شود. بیشتر الگوهای مشاهده شده در این نقشه، متناسب با پیش‌بینی‌ها می‌باشد. در واقع مناطق با ارتفاع کمتر و گرمتر، تیره‌تر از مناطق سردتر و مرتفع‌تر داخلی‌ می‌باشند. این پدیده هر ساله در تابستان که برف زمستانی از لبه یخسار عقب نشینی می‌کند، مشاهده می‌شود. حوضچه‌های تیره رنگ حاصل از آب ذوب شده بر روی سطح یخسار تشکیل و بعلاوه باد سبب جمع آوری ذرات گرد و غبار بر روی سطح آب می‌شود که به نوبه خود باعث کاهش بیشتر بازتابش نور تابیده شده خواهد شد.

.بلورهای یخی برف در دو حالت دمایی مختلف
(برای مشاهده تصویر بزرگتر بر روی آن کلیک کنید)

اما تیرگی در مناطق داخلی‌تر یخسار نیز به اندازه‌ی تغییرات در مناطق حاشیه‌ای قابل توجه می‌باشد که توجه جیسون باکس (Jason Box) از دانشگاه ایالتی اوهایو را به خود معطوف ساخته. وی هماکنون در حال تجزیه و تحلیل داده‌های مربوط به پارامترهای بازتابشی یخسار می‌باشد. 

مناطق مرتفع داخلی، نزدیک به سه کیلومتر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته‌اند و در تابستان ذوب چندانی در این مناطق قابل مشاهده نیست. پس چرا این مناطق در حال تیره‌تر شدن می باشند؟ آنطور که Box توضیح می‌دهد، تیره‌تر شدن مناطق داخلی‌تر به دلیل تغییر در اندازه و شکل بلورهای یخی برف است. با افزایش درجه حرارت، دانه‌های برف انبوه‌تر شده و نور کمتری را نسبت به دانه‌های کوچکتر چندوجهی از خود منعکس می‌کنند (تصویر تهیه شده توسط میکروسکوپ الکترونی را مشاهده کنید). درجه حرارت بالاتر، لبه‌های تیز کریستال را گرد کرده و در نتیجه جذب نور خورشید توسط ذرات گردگوشه بیشتر از ذرات دندانه‌دار است.

۱) یخسار انبوهی از یخ‌های حاصل از یخچال طبیعی است که پهنه پیرامون خود را بپوشاند و از ۵۰۰۰۰ کیلومتر مربع بزرگ‌تر باشد.

۲) کاهش حجم یخسار بر اثر تبخیر یا ذوب شدن را اصطلاحن یخ‌کاست می‌گویند.

خلیج پارس سبزگون

برای دیدن نسخه بزرگتر این تصویر بر روی آن کلیک کنید

در اوایل دسامبر ۲۰۱۱، رنگ‌های مختلفی از قهوه‌ای مایل به زرد تا سبز طاووسی، خلیج پارس را دربرگرفتند. ​تصویربردار ​اسپکترورادیومتر با دقت متوسط  (MODIS) ماهواره‌ی آکوا (Aqua)-ی سازمان ناسا، این تصویر در رنگ طبیعی را از خلیج پارس در تاریخ ۱۲ دسامبر ۲۰۱۱ برداشت کرده است.

عوامل متعددی را می‌تواند برای توجیه رنگ سبز به حساب آورد. یکی از این عوامل می‌تواند فیتوپلانکتون‌های کوچکی (ارگانیسم‌های گیاه‌سان دریایی) که در آب زندگی می‌کنند، باشد. محتوای کلروفیل فیتوپلانکتون‌ها اغلب در تصاویر ماهواره‌ای (با رنگ طبیعی) به رنگ سبز روشن یا آبی دیده می‌شود و یه همین علت، فیتوپلانکتون‌ها ممکن است در این تصاویر حضور داشته باشند. اما این پدیده تنها دو روز پس از طوفان گرد و غباری که سوریه و عراق را در نوردید رخ داد. این بادهای حامل گرد و غبار، به احتمال زیاد عامل ایجاد امواجی شدند که بستر دریا را در این منطقه مشوش کرده و باعث تعلیق رسوبات در آب دریا شده است. رسوبات مقدار نوری که از آب دریا به بیرون انعکاس داده می‌شود را افزایش می‌دهد و نیز ممکن است باعث افزایش سبزینه‌ی کلروفیل و پلانکتوهای موجود در آب دریا شود.