۱۳۸۸/۱۲/۱۷

نقطه آبی رنگ پریده

چند وقت پیش بود که مطلبی رو در ارتباط با وجود انسان و فلسفه اشرف مخلوقات بودنش که خودم از یکی‌ دیگر از دوستان دریافت کرده بودم رو برای یکی‌ دیگه از دوستان قدیمی فروارد کردم. خوب، یک سری صحبتها و بحث‌هایی‌ رو ما با هم قبلا داشتیم، و همین اواخر یک ایمیلی هم بهم زد و خیلی‌ باز هم جای بحث داشت تا اینکه من متاسفانه درگیر یک سری کارهای روزمره شدم و از ادامه بحث جا موندم.

امروز بعد از اندی که از اون ماجرا‌ می‌گذره، تصمیم گرفتم تا حداقل نگذارم ارزش حرفهایی‌ رو که این رفیق ما توی ایمیلش زده بود از بین بره. بهترین تصمیمی که به ذهنم رسید این بود که همینجا اونها رو منتشر کنم (در پایان این متن بخوانید)، البته با اجازه خودش و حذف یک قسمتی‌ از صحبتهاش که خودم بنا به دلایلی اعمال کردم، و فکر می‌کنم که لازم بود تا از ارزش بحث چیزی کم نشه.

کارل سیگن
فیلمی که علی جان به من معرفی‌ کرد، یکی‌ از شاهکارهای کارل سیگن معروف هست. شاید تا به حال کسی‌ در تاریخ نتونسته باشه‌ در یک جا این چنین زیبا و در قالب یک اصل علمی،‌ وجود انسان رو تحلیل کرده باشه. خیلی‌ برداشتهای جالبی‌ رو می‌شه از صحبتهای سیگن کرد، این که همه دعواها و مشاجرات، کشت و کشتارها، قیامها، جنگها، نسل کشیها، نامردیها و نامردمیها و ... فقط و فقط برای بدست آوردن جزئی ناچیز از ذره‌ای گرد و غبار هست (یا همون طور که خود سیگن میگه: نقطه آبی رنگ پریده)، اون هم فقط برای لحظه ای ناچیز از زمان که در مقابل ۱۴ میلیارد سال عمر کائنات مثل جزء ناچیزی از ثانیه میمونه. به هر حال، بماند...

ماجرا از آنجا شروع شد که بعد از این که سفینه ویجر ۱ ماموریتش رو در سال ۱۹۹۰ با موفقت صد در صد به پایان رسوند و از منطومه شمسی خارج شد، درست در زمانی که به اندازه کافی از منظومه شمسی دور شده بود تا بتونه از کل منظومه شمسی عکس بگیره (6 میلیارد کیلومتر دور از زمین و زمینیان)، دوربین خودش به این طرف چرخوند تا ار این خانواده 9 نفره و از جایی که اومده بود این عکس رو بگیره. بعدها این نگاره معروف شد به "Portrait of the Solar System" و کارل سیگن از بین همه عکسها، نگاره کره زمین رو همون طور که توی فیلم میگه "Pale Blue Dot" نامید.

سلام کيان عزیز،

ممنون از اين همه ايميل قشنگ و نکته دار و گاه بحث برانگيز به اين معنی که قطعا خواننده يا شنونده رو متأثر ميکنه و شخص فرستنده و متکلم رو خطاب پرسش هايي قرار ميده.
...
هميشه دوست داشتم ايميلهايي رو که جنبه اعتقادی دارن به نوعی پاسخ بدم و با هم گپ و بحثی داشته باشيم اما نه تو و نه من فرصت اون رو نداشته ايم و ضمنا ايميل چندان مناسب اينکار نيست. اما اجازه بده که در خصوص اين ايميل سوالی رو بپرسم البته از نويسنده ايميل و همينطور تو اگر که بر همين عقيده ای.
...
به هيچ وجه نمی خوام بحث مفصلی رو راه بيندازم، فقط اينکه:

ما با موجودی سر و کار داريم که حرفی ميزند که دلی ميازارد،
نگاهی ميندازد که وحشت ايجاد مي کند،
اصولا تنها، دل خود را در می يابد،
دو رنگی مي کند،
بسيار اشتباه مي کند،
و اينها رو من خيلی خلاصه وار از قطعه ای درآوردم. البته اگر بخواهی به اون بيفزايي، بسيار بسيار از اين موارد هست. از جمله مهمترين اونها جهل و جنايت و خرافه پرستی ]هست[، اون هم در عصر ادعای دانش!

جالبتر اين که اين موجود بايستی بسياری نکات رو از آسمان و چشمه و قاصدک و سنگ و بزی که به قربانگاه ميرود و شبگردی که از زور گرسنگی روح بتهوون رو از آسمون قاپيده (احتمالا ديده که قاپيدن روح بتهوون از آسمون از يه لقمه نون در آوردن خيلی ساده تره) و زمان و پل پشت سر و جاده پيش رو و هزاران پديده بی ادعای ديگر بياموزد.

حالا بذار یکم نقل کهکشان و کائنات صحبت کنم، تو که بهتر از من بايد بدونی. من نمی دونم چندتا کهکشان به طور تقريبی وجود داره، اما شنيدم که حالا مثلا سيصد ميليارد (توضیح: مقدار دقیقی تعیین نشده)، حالا بگذريم. اگر تو يا همون اشرف مخلوقات به بزرگی کهکشان راه شيری باشی، اونوقت جنابعالی "يک سیصد ميليارديم" جهانی، يعنی اگه توی ماشين حساب بزنی "يک" بخش بر "سيصد ميليارد" بهت جواب ميده صفر. از طرفی تو که به بزرگی کهکشان راه شيری نيستی، تو توی منظومه شمسی هستی که خودش نسبت به راه شيری صفره، و ضمنا تو جزء زمينی هستی که نسبت به منظومه شمسی صفره و ضمنا خود تو نسبت به زمين صفری. نهايتا يعنی صفر در صفر در صفر در صفر، ولی، ولــــــــــــــــــــــی يه نکته اينجاس. همين بشر که نسبت به بی کرانی هستی (هستی ای که با تقريب بسيار خوبی ميشه گفت بشر از هيچ چيز آن هيچ خبری ندارد) هيچ هست، يه چيز در او از عظمت ميليارد ها کهکشان عظيم تره و اون هم جهل اوست، برای اين که تو خودت رو اشرف مخلوقات بدونی، قطعا چنين جهل عظيمی لازمه.

راستی ميدونستی که زمين از فاصله پنج ساعت نوری ديگه از چشم محو ميشه اما جريان هستی تا چندين ميليارد سال نوری ادامه داره!